Spor

spor (sport)^[2]

Resmi kurallarla yönetilen, fiziksel çabayla yapılan organize edilmiş oyun ve rekabet. Antrenman ve yarışmayı kapsar.

Spor, egzersiz ve fiziksel aktivite arasındaki farklar

Bu üç kavram günlük dilde sıkça birbirinin yerine kullanılır; bilim dilinde ayırt edilir. Fiziksel aktivite her türlü iskelet kası kasılmasıyla enerji harcayan hareketi kapsar — yürüme, bahçe işi, ayakta durma dahil. Egzersiz ise planlı, yapılandırılmış ve fiziksel uygunluğu geliştirmek amacıyla tekrar edilen aktivitedir. Spor ise belirli kurallarla yönetilen, rekabet öğesi içeren ve genellikle organize edilmiş bir yarışma çerçevesinde yapılan egzersizdir. Her spor egzersizdir; ancak her egzersiz spor değildir.

Spor biliminin kapsamı

Modern spor bilimi tek bir disiplinden değil, birbirini tamamlayan altı temel alandan oluşur: egzersiz fizyolojisi (vücudun yüke nasıl uyum sağladığı), biyomekanik (hareketin mekanik analizi), spor psikolojisi (zihinsel performans), spor beslenmesi (yakıt ve toparlanma), motor öğrenme (becerinin edinimi) ve antrenman bilimi (yüklemenin sistematik uygulanması). Her elit sporcunun gelişimi bu altı alanın kesişiminde gerçekleşir.

Spor türlerini sınıflandırma çerçeveleri

Sporlar birkaç farklı eksende sınıflandırılır. Açık/kapalı beceri ekseninde tenis ve futbol gibi açık beceriler (değişken ortamda karar verme) okçuluk ve golf gibi kapalı becerilerden (sabit ortamda hareket tekrarı) ayrışır. Enerji sistemi ekseninde maraton (aerobik baskın), 400 metre (glikolitik baskın) ve halter (ATP-PCr baskın) farklı fizyolojik talepler oluşturur. Temas ekseninde futbol ve boks gibi temas sporları yüzme ve tenis gibi temassız sporlardan ayrılır. Bu sınıflandırmalar antrenman tasarımının başlangıç noktasıdır.

Sporun ampirik temeli

Sporun bilimsel olarak ölçülmesi yirminci yüzyılın başında başladı; 1921'de Stockholm'de A.V. Hill ve Otto Meyerhof maksimal oksijen tüketimi kavramını ortaya koydu. Bugün bir elit sporcunun gelişimi, dakika başına laktat üretiminden uyku evresi dağılımına kadar yüzlerce ölçülebilir değişken üzerinden izlenir. Spor artık tahmine değil, ölçüme dayanan bir uğraştır.