- 29' Victor Osimhen Galatasaray
- 44' Victor Osimhen Galatasaray
- 62' İrfan Can Kahveci Fenerbahçe
Fenerbahçe 9 maçta 16 puanla 5. sırada (averaj 23-8). Lider Galatasaray ile fark 6 puan.
- İlk yarı 2-0 bitti; ikinci yarıda Fenerbahçe 1, Galatasaray 0 gol attı.
- Skor durumu ve oyun kontrolü: Fenerbahçe maçın 29. dakikasından itibaren toplam yaklaşık 61 dakika geride oynadı; maç genelindeki topa sahip olma oranı %38 oldu.
- Haftanın önceliği: Bu maçtan sonraki 9 gün içinde 2 resmi maç var: Fenerbahçe - Göztepe (31 Ekim, 5 gün sonra) ve Fenerbahçe - Liverpool (4 Kasım, 9 gün sonra).
Maçın rakamları
Bulgular ve öneriler
Her kart üç bölümden oluşur: maç verisinden gelen bulgu, araştırmaların bu konuda söyledikleri ve teknik ekip için öneriler.
Oyuncu değişikliklerinin zamanlaması
Fenerbahçe ilk değişikliğini 55. dakikada, skor 0-2 aleyhineyken yaptı; değişiklikler 55., 56., 78., 83. dakikalarda geldi.
Oyuna sonradan giren oyuncuların maçın son 15 dakikasında, baştan beri oynayan oyunculara göre daha fazla yüksek şiddetli koşu yapabildiği bildirilmiştir (Mohr ve ark., 2003). Değişiklik, taktik etkisinin yanında fiziksel bir araçtır.
- Skor durumuna göre (önde, beraber, geride) önceden hazırlanmış değişiklik senaryoları kullanılmalı.
- Yedek oyuncuların oyuna girmeden önceki ısınma rutini, girdiği an yüksek şiddette oynayabilecek şekilde standart hale getirilmeli.
Skor durumu ve oyun kontrolü
Fenerbahçe maçın 29. dakikasından itibaren toplam yaklaşık 61 dakika geride oynadı; maç genelindeki topa sahip olma oranı %38 oldu.
Skor durumu takımların oyun davranışını değiştirir; geride olan takımların genellikle daha fazla topa sahip olma eğilimine girdiği gösterilmiştir (Lago, 2009). Uzun süre geride oynanan bir maçta topa sahip olma oranının düşük kalması, bu olağan eğilimin tersidir ve oyunun kontrolünü geri almaya yönelik hazırlığı öncelikli konu yapar.
- Geride kalınan senaryolar için topa sahip olmayı artıracak bir yapı değişikliği (orta sahada sayısal üstünlük, bek pozisyonları) önceden hazırlanmalı.
- Devre arası taktik müdahalesi, ilk yarının skor durumuna göre iki-üç hazır seçenek üzerinden yapılmalı.
Şut dengesi ve savunma baskısı
Fenerbahçe 4 şut çekerken rakip 23 şut çekti; kaleci 6 kurtarış yaptı.
Şut üstünlüğü tek başına sonucu belirlemez; ancak bu büyüklükte bir fark, rakibin maç boyunca çok daha fazla bitiriş fırsatına ulaştığını gösterir. Topa sahip olma oranı da tek başına başarıyı açıklamaz (Collet, 2013). Belirleyici olan, top kazanıldıktan sonra baskıdan çıkıp oyunu ileri taşıyabilmektir.
- Top kazanıldıktan sonraki ilk 2-3 pasın planı (çıkış yönü, ilk ileri pas seçeneği) küçük alan oyunlarıyla çalışılmalı.
- Hücumdayken geride kalan oyuncuların yerleşimi (rest defence) ve top kaybı anındaki karşı baskı kararı netleştirilmeli.
Baskı altında oyun kurma
Fenerbahçe'nin pas isabeti %71, rakibin %86 oldu; Fenerbahçe 255 pas denerken rakip 426 pas denedi.
Daha az pas ve daha düşük isabet, oyunun kuruluş aşamasını ve baskı altında top kullanmayı öncelikli çalışma konusu yapar.
- Geriden oyun kurulumunda üçüncü adam koşuları ve pivot oyuncuya pas açıları, rakibin baskı yüksekliğine göre iki ayrı planla çalışılmalı.
- Uzun topa başvurulan anlarda ikinci top organizasyonu (ileri hatta destek mesafeleri) belirlenmeli.
Disiplin ve ikili mücadele yönetimi
Fenerbahçe 18 faul yaptı ve 5 sarı kart gördü; bunların 2 tanesi ilk 20 dakikada geldi.
Erken kart gören bir oyuncu ikili mücadelelerde temkinli oynamak zorunda kalabilir; bu da eşleşmelerin maç içinde yeniden düşünülmesini gerektirebilir.
- Erken sarı kart gören oyuncular için oyun içi plan (eşleşme değişikliği, yardım savunması, gerekirse değişiklik) önceden belirlenmeli.
- Rakibin hızlı hücuma geçtiği anlarda taktik faul yerine geri dönüş koşusu ve sayısal denge çözümleri çalışılmalı.
Duran top savunması
Rakip 10 korner kullandı.
Bu kadar duran top, savunma organizasyonunun maç içinde defalarca test edildiği anlamına gelir; kornere neden olan pozisyonlar da en az korner savunması kadar önemlidir.
- Korner savunmasında bölge ve adam adama sorumlulukların dağılımı, rakibin hava topu güçlü oyuncularına göre gözden geçirilmeli.
- Kornere neden olan pozisyonların (blok şutlar, kanattan ortalar) video analizi yapılmalı.
Yoğun takvim
Bu maçtan sonraki 9 gün içinde 2 resmi maç var: Fenerbahçe - Göztepe (31 Ekim, 5 gün sonra) ve Fenerbahçe - Liverpool (4 Kasım, 9 gün sonra).
Maç sonrası yorgunluk tek bir değerle ölçülmez: sıçrama ve sprint performansı, kas hasarı belirteçleri ve algılanan yorgunluk farklı hızlarda düzelir; bazı göstergelerin tam toparlanması 72 saati bulabilir (Nédélec ve ark., 2012; Silva ve ark., 2018). Haftada iki maç oynanan dönemlerde fiziksel performans büyük ölçüde korunabilse de sakatlık oranının belirgin biçimde arttığı gösterilmiştir (Dupont ve ark., 2010; Bengtsson ve ark., 2013).
- Yüksek hızda koşu ve sprint yükü en yüksek oyuncular için rotasyon ya da dakika sınırı planı, önümüzdeki maçlar birlikte düşünülerek yapılmalı.
- Hazır olma durumu her sabah aynı yöntemle izlenmeli (ör. dikey sıçrama ve kısa iyilik hâli anketi); karar tek bir göstergeye bırakılmamalı.
Geç saatte biten maç ve uyku
Maç Türkiye saatiyle 21:30'da başladı.
Akşam geç saatte oynanan maçlardan sonra uyku süresinin ve kalitesinin bozulabildiği, bunun da toparlanmanın en güçlü araçlarından birini zayıflattığı bildirilmektedir (Nédélec ve ark., 2015). Akşam maçlarında kullanılan kafein de uykuyu geciktirebilir (Guest ve ark., 2021).
- Maç gecesi için uyku planı yapılmalı: dönüş süresi kısaltılmalı, ekran ve yoğun ışık azaltılmalı, ertesi sabah program geç başlatılmalı.
- Kafein kullanan oyuncularda doz ve zamanlama, maç sonrası uykuyu bozmayacak şekilde gözden geçirilmeli.
İlk 48 saat
Maç sonrası ilk 24-48 saatte öncelik; glikojen yenilenmesi, kas hasarının onarımı ve uykudur.
Elit futbolda beslenme önerileri, toparlanma döneminde karbonhidrat ve proteinin gün içine dağıtılarak alınmasını vurgular (Collins ve ark., 2021). Soğuk su uygulaması kas ağrısını azaltabilir (Machado ve ark., 2016), ancak kuvvet antrenmanına verilen uzun dönem yanıtı köreltebildiği için kuvvet seanslarına yakın kullanılmamalıdır (Roberts ve ark., 2015). Hamstring sakatlıkları futbolda en sık görülen kas sakatlıklarıdır (Ekstrand ve ark., 2011).
- Maç sonrası ilk öğün ve ertesi gün karbonhidrat ve protein alımı oyuncu bazında takip edilmeli.
- Yoğun takvimde Nordic hamstring egzersizi düşük hacimle de olsa programda tutulmalı (van Dyk ve ark., 2019).
Fenerbahçe - Göztepe maçına kadar örnek plan
Yaygın bir mikrodöngü örneği; 5 günlük aralığa göre kuruldu. Kulübün yük ve sağlık verileriyle uyarlanmalıdır.
- MD+127 EkimSalıToparlanmaİlk 11 için aktif toparlanma; oynamayan ve az süre alanlar için kompansasyon antrenmanı.
- MD+228 EkimÇarşambaDinlenmeİzin günü ya da çok hafif seans; uyku ve beslenme önceliği.
- MD-229 EkimPerşembeTaktik ve kısa yüksek hızRakibe özel taktik çalışma ve maksimal hıza yakın kısa koşular.
- MD-130 EkimCumaAktivasyonKısa, yüksek hızlı ama düşük hacimli aktivasyon; duran top tekrarı.
- MD31 EkimCumartesiMaçFenerbahçe - Göztepe (Süper Lig)
Bu değerlendirmenin sınırları. Yalnızca kamuya açık maç verisi (ESPN) ve yayımlanmış araştırmalar kullanılmıştır. Kulübün iç verileri (GPS, antrenman yükü, sakatlık ve sağlık durumu) bilinmediği için öneriler genel ilkelerdir; uygulamadan önce bu verilerle birlikte değerlendirilmelidir.
Sporeus'ta ilgili yazılar
- Oyuncu Değişikliğinin Bilimi: Taze Bacaklar Maçı Nasıl Değiştirir?
- Maç Analizi: Futbol Başarısını Gerçekten Öngören Göstergeler
- Press Fizyolojisi: Yüksek Baskı Neden Olağanüstü Kondisyon Gerektirir?
- Maç Sonrası Toparlanma: Gerçekten Neyin İşe Yaradığı
- Uyku ve Atletik Performans: Futbolun En Hafife Alınan Toparlanma Aracı
- Ederson ve Elit Modern Bir Kalecinin Dağıtım MekanikleriEderson bu maçta forma giydi
- N'Golo Kanté ve Elit Bir Savunma Orta Sahasının Tekrarlı Pres YoğunluğuN'Golo Kanté bu maçta forma giydi
- Romelu Lukaku ve Elit Bir Dokuz Numaranın Fiziksel Forvet: Hedef Adam MekanikleriRomelu Lukaku bu maçta forma giydi
- Kerem Aktürkoğlu ve Elit Bir Kanat Oyuncusunda İlk-Adım İvmelenme ÖrüntüsüKerem Aktürkoğlu bu maçta forma giydi
Kaynaklar (14)
- Bengtsson H, Ekstrand J, Hägglund M. (2013). Muscle injury rates in professional football increase with fixture congestion: an 11-year follow-up of the UEFA Champions League injury study. British Journal of Sports Medicine, 47(12), 743–747.
- Collet C. (2013). The possession game? A comparative analysis of ball retention and team success in European and international football, 2007–2010. Journal of Sports Sciences, 31(2), 123–136.
- Collins J, Maughan RJ, Gleeson M, et al. (2021). UEFA expert group statement on nutrition in elite football. British Journal of Sports Medicine, 55(8), 416.
- Dupont G, Nedelec M, McCall A, et al. (2010). Effect of 2 soccer matches in a week on physical performance and injury rate. American Journal of Sports Medicine, 38(9), 1752–1758.
- Ekstrand J, Hägglund M, Waldén M. (2011). Epidemiology of muscle injuries in professional football (soccer). American Journal of Sports Medicine, 39(6), 1226–1232.
- Guest NS, VanDusseldorp TA, Nelson MT, et al. (2021). International society of sports nutrition position stand: caffeine and exercise performance. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 18(1), 1.
- Lago C. (2009). The influence of match location, quality of opposition, and match status on possession strategies in professional association football. Journal of Sports Sciences, 27(13), 1463–1469.
- Machado AF, Ferreira PH, Micheletti JK, et al. (2016). Can water temperature and immersion time influence the effect of cold water immersion on muscle soreness? A systematic review and meta-analysis. Sports Medicine, 46(4), 503–514.
- Mohr M, Krustrup P, Bangsbo J. (2003). Match performance of high-standard soccer players with special reference to development of fatigue. Journal of Sports Sciences, 21(7), 519–528.
- Nédélec M, Halson S, Abaidia AE, et al. (2015). Stress, sleep and recovery in elite soccer: a critical review of the literature. Sports Medicine, 45(10), 1387–1400.
- Nédélec M, McCall A, Carling C, et al. (2012). Recovery in soccer: part I – post-match fatigue and time course of recovery. Sports Medicine, 42(12), 997–1015.
- Roberts LA, Raastad T, Markworth JF, et al. (2015). Post-exercise cold water immersion attenuates acute anabolic signalling and long-term adaptations in muscle to strength training. Journal of Physiology, 593(18), 4285–4301.
- Silva JR, Rumpf MC, Hertzog M, et al. (2018). Acute and residual soccer match-related fatigue: a systematic review and meta-analysis. Sports Medicine, 48(3), 539–583.
- van Dyk N, Behan FP, Whiteley R. (2019). Including the Nordic hamstring exercise in injury prevention programmes halves the rate of hamstring injuries: a systematic review and meta-analysis of 8459 athletes. British Journal of Sports Medicine, 53(21), 1362–1370.
Maç verisi ve kadrolar
| Fenerbahçe | Galatasaray | |
|---|---|---|
| Topla oynama | %38 | %62 |
| Şut | 4 | 23 |
| İsabetli şut | 3 | 8 |
| Korner | 4 | 10 |
| Faul | 18 | 10 |
| Ofsayt | 1 | 4 |
| Kurtarış | 6 | 1 |
| Pas (isabetli / toplam) | 181 / 255 | 367 / 426 |
| Pas isabeti | %71 | %86 |
| Sarı kart | 5 | 2 |
Fenerbahçe ilk 11 (4-2-3-1): Ederson, Archie Brown, Milan Skriniar, Munir Mercan, Nélson Semedo, İrfan Can Kahveci, N'Golo Kanté, Matteo Guendouzi, Romelu Lukaku, Oğuz Aydın, Mason Greenwood.
Değişiklikler: 55' Kerem Aktürkoğlu girdi, Mason Greenwood çıktı; 56' Kojo Peprah Oppong girdi, Munir Mercan çıktı; 78' Nene Dorgeles girdi, Oğuz Aydın çıktı; 78' Mert Yandaş girdi, İrfan Can Kahveci çıktı; 83' Vedat Muriqi girdi, N'Golo Kanté çıktı.
Galatasaray ilk 11 (4-2-3-1): Uğurcan Çakır, Abdülkerim Bardakcı, Davinson Sánchez, Ismail Jakobs, Roland Sallai, Alexey Batrakov, Mario Lemina, Lucas Torreira, Victor Osimhen, Barış Alper Yılmaz, Yunus Akgün.
Kartlar: 10' İrfan Can Kahveci (sarı, Fenerbahçe); 11' Milan Skriniar (sarı, Fenerbahçe); 19' Davinson Sánchez (sarı, Galatasaray); 31' N'Golo Kanté (sarı, Fenerbahçe); 54' Nélson Semedo (sarı, Fenerbahçe); 89' Rafael Leão (sarı, Galatasaray); 90'+1' Archie Brown (sarı, Fenerbahçe).
Veri: ESPN maç verisi. Bilimsel açıklamalar kaynaklarda listelenen yayımlanmış araştırmalara dayanır.
Spor Bilimleri Lisans (kürek branşı), Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans. Marmara Üniversitesi Nörobilim Laboratuvarı'nda EEG tabanlı motor nöron sınıflandırması üzerine yüksek lisans tezi.
- 540pp EŞİK Kitabı
- MSc Spor Bilimleri
- Marmara Üniversitesi