İçeriğe atla İçeriğe atla
Sözlük

Glikoliz Nedir?

Glikoliz

Önizleme

Hüseyin Akbulut, MSc (2026). Glikoliz Nedir?. Sporeus. Erişim, 22 Kasım 2026. https://sporeus.com/sozluk/glikoliz/

Güncellendi: ·
Okunuş/gli-ko-liz/İngilizceGlycolysisKategoriFizyolojiDüzeyOrta
Kısa Tanım: Glikozun piruvata veya laktata dönüştürüldüğü sitoplazmik metabolik yol. Hem aerobik hem anaerobik koşullarda çalışır ve her iki enerji sistemini birbirine bağlar.

Detaylı Açıklama

Glikoliz, sitozolde gerçekleşen ve bir glikoz molekülünü iki piruvat molekülüne dönüştüren 10 basamaklı enzimatik yoldur. Net kazanç olarak iki ATP ve iki NADH üretilir. Oksijen varlığında piruvat mitokondriye taşınarak Krebs döngüsüne girer ve çok daha fazla ATP üretilir (aerobik glikoliz). Glikoliz hızı mitokondrinin piruvatı kullanma hızını aştığında (özellikle yüksek yoğunlukta) piruvatın daha büyük kısmı laktat dehidrojenaz enzimiyle laktata dönüştürülür (anaerobik glikoliz). Bu dönüşümde NADH yeniden NAD⁺ hâline gelir ve glikoliz sürebilir. Anaerobik glikoliz yüksek güç talebi sırasında hızla devreye girer; 30 saniye–2 dakika süren egzersizler bu sisteme dayanır. Hız sınırlayıcı enzim fosfofruktokinaz (PFK), ATP, AMP, sitrat ve pH gibi faktörlerle düzenlenir. Dayanıklılık antrenmanı, aynı yükte glikolitik akışı azaltır ve kası daha çok oksidatif yolları kullanmaya yöneltir.

Sporcu İçin Önemi

Egzersiz enerji metabolizmasının merkezi; antrenman yoğunluğu ve beslenme stratejisi planlamasında temel referans.

İlgili Kavramlar

Aerobik Metabolizma, Anaerobik Metabolizma, Laktat Eşiği, Krebs Döngüsü

Kaynak: Newsholme & Leech, Biochemistry for the Medical Sciences, 1983

→ Beta oksidasyon

Bu içerik faydalı oldu mu?
Hüseyin Akbulut
Yazar Hüseyin Akbulut, MSc Antrenör

Spor Bilimleri Lisans (kürek branşı), Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans. Marmara Üniversitesi Nörobilim Laboratuvarı'nda EEG tabanlı motor nöron sınıflandırması üzerine yüksek lisans tezi.

  • 540pp EŞİK Kitabı
  • MSc Spor Bilimleri
  • Marmara Üniversitesi
Tam profil
Temel Bilgiler
Detaylı Açıklama Glikoliz, sitozolde gerçekleşen ve bir glikoz molekülünü iki piruvat molekülüne dönüştüren 10 basamaklı enzimatik yoldur. Net kazanç olarak iki ATP ve iki NADH üretilir. Oksijen varlığında piruvat mitokondriye taşınarak Krebs döngüsüne girer ve çok daha fazla ATP üretilir (aerobik glikoliz). Glikoliz hızı mitokondrinin piruvatı kullanma hızını aştığında (özellikle yüksek yoğunlukta) piruvatın daha büyük kısmı laktat dehidrojenaz enzimiyle laktata dönüştürülür (anaerobik glikoliz). Bu dönüşümde NADH yeniden NAD⁺ hâline gelir ve glikoliz sürebilir. Anaerobik glikoliz yüksek güç talebi sırasında hızla devreye girer; 30 saniye–2 dakika süren egzersizler bu sisteme dayanır. Hız sınırlayıcı enzim fosfofruktokinaz (PFK), ATP, AMP, sitrat ve pH gibi faktörlerle düzenlenir. Dayanıklılık antrenmanı, aynı yükte glikolitik akışı azaltır ve kası daha çok oksidatif yolları kullanmaya yöneltir. Sporcu İçin Önemi

Egzersiz enerji metabolizmasının merkezi; antrenman yoğunluğu ve beslenme stratejisi planlamasında temel referans.

İlgili Kavramlar

Aerobik Metabolizma, Anaerobik Metabolizma, Laktat Eşiği, Krebs Döngüsü