Önizleme
Hüseyin Akbulut, MSc (2026). Glukoneogenez Nedir? — Spor Bilimleri Sözlüğü. Sporeus. Erişim, 10 Haziran 2026. https://sporeus.com/sozluk/glukoneogenez/
Detaylı Açıklama
Glukoneogenez, karaciğerde ve sınırlı ölçüde böbrekte glikoz dışı öncü maddelerden glikoz sentezleyen metabolik yoldur. Temel öncüler laktat, gliserol (trigliserit yıkımından) ve alanin/glutamin gibi glukojenik amino asitlerdir. Uzun süreli egzersizde karaciğer glikojen depoları azaldığında glukoneogenez kan glikozunu korumak için kritik önem kazanır. Kortizol, glukagon ve epinefrin glukoneogenezi uyarırken insülin baskılar. Laktatın glukoza dönüştürülmesi Cori döngüsünün bir parçasıdır ve egzersiz sırasında laktat-glikoz dengesini sağlar. Aşırı uzun egzersizlerde (ultramaraton, Ironman) glukoneogenez yetersiz kalırsa hipoglisemi gelişebilir; bu durum performans için kritik bir tehlike sinyalidir. Antrenman, karaciğerin glukoneogenetik kapasitesini iyileştirebilir.
Sporculara Klinik Önemi
Ultra-uzun mesafe sporlarında hipoglisemi önleme ve yarış beslenme stratejisi planlamasında kritik süreç.
İlgili Kavramlar
Glikojen, Cori Döngüsü, Laktat, Glikoliz
Kaynak: Wahren et al., Journal of Clinical Investigation, 1971
Detaylı Açıklama Glukoneogenez, karaciğerde ve sınırlı ölçüde böbrekte glikoz dışı öncü maddelerden glikoz sentezleyen metabolik yoldur. Temel öncüler laktat, gliserol (trigliserit yıkımından) ve alanin/glutamin gibi glukojenik amino asitlerdir. Uzun süreli egzersizde karaciğer glikojen depoları azaldığında glukoneogenez kan glikozunu korumak için kritik önem kazanır. Kortizol, glukagon ve epinefrin glukoneogenezi uyarırken insülin baskılar. Laktatın glukoza dönüştürülmesi Cori döngüsünün bir parçasıdır ve egzersiz sırasında laktat-glikoz dengesini sağlar. Aşırı uzun egzersizlerde (ultramaraton, Ironman) glukoneogenez yetersiz kalırsa hipoglisemi gelişebilir; bu durum performans için kritik bir tehlike sinyalidir. Antrenman, karaciğerin glukoneogenetik kapasitesini iyileştirebilir. Sporculara Klinik Önemi
Ultra-uzun mesafe sporlarında hipoglisemi önleme ve yarış beslenme stratejisi planlamasında kritik süreç.
İlgili Kavramlar
Glikojen, Cori Döngüsü, Laktat, Glikoliz
