Proton Tampon Sistemi Nedir? — Spor Bilimleri Sözlüğü

Detaylı Açıklama

Yoğun egzersizde anaerobik glikoliz H⁺ iyon birikimini artırır ve kas pH’ını 7,0’ın altına düşürebilir. Bu asidoz, kasın kasılma mekanizmasını bozarak yorgunluğa neden olur. Proton tampon sistemleri, H⁺ iyonlarını bağlayarak pH’ın kritik düşüşünü engeller. Başlıca tamponlar: fosfat tamponu (kas içi), karnosin ve bikarbonat tamponu (kan). Karnosin, histidin kalıntısı aracılığıyla pH değişikliklerine karşı tampon etkisi gösterir ve hızlı kasılan kaslarda yoğun bulunur. Beta-alanin takviyesi karnosin sentezini artırarak tampon kapasitesini yükseltir. Bikarbonat (NaHCO₃) hem endojen tampon hem de ergojenik yardımcı olarak kullanılır. Antrenmanla kasın tamponlama kapasitesi gelişir; bu yüksek şiddetli interval çalışmaların adaptasyonlarından biridir.

Sporculara Klinik Önemi

Yüksek yoğunluklu performansı artırmak için bikarbonat ve beta-alanin takviye protokollerinin temeli.

İlgili Kavramlar

Bikarbonat Tampon, Karnosin, Beta-Alanin, Laktat Eşiği

Kaynak: Robergs et al., American Journal of Physiology, 2004

Yazar Hüseyin Akbulut, MSc Spor Bilimcisi · Sporeus Kurucusu

Spor Bilimleri Lisans (kürek branşı), Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans. Marmara Üniversitesi Nörobilim Laboratuvarı'nda EEG tabanlı motor nöron sınıflandırması üzerine yüksek lisans tezi.

• 540pp EŞİK Kitabı
• MSc Spor Bilimleri
• Marmara Üniversitesi

Tam profil →