İçeriğe atla İçeriğe atla
Spor

Nabız: Etkileri, Değerleri ve Antrenman Üzerindeki Etkileri

Nabız: Etkileri, Değerleri ve Antrenman Üzerindeki Etkileri
Önizleme

Hüseyin Akbulut, MSc (2020). Nabız: Etkileri, Değerleri ve Antrenman Üzerindeki Etkileri. Sporeus. Erişim, 23 Kasım 2026. https://sporeus.com/spor/nabiz-etkileri-degerleri-ve-antrenman-uzerindeki-etkileri/

Güncellendi: ·

Her zaman olduğu gibi insan kalbini bir pompa olarak tasvir edebilir ve nabız değerlerini ise dakikadaki Kalp Atım hızı olarak ele alabiliriz. Bir pompanın işlevini artırmak içinse ya bir atımda vücuda gönderdiği kan miktarını ya da dakikadaki atım sayısını artırmamız gerekir.

Çünkü vücut dokularına yeterli oksijenin sağlanması gerekir.

Sporcularda gözlemlenen ve daha verimli olan yol, bir atımda kalbin vücuda gönderdiği kan miktarını (atım hacmini) artırmaktır.

Bir pompayı ele aldığınızda değerlendirme kriterimiz genellikle litre/saat olabilir. Kardiyovasküler sistem ele alındığında da oksijenin taşıma kapasitesi değerli bir kriter olarak ele alınabilir. Bunun bir örneği ise oksijen tüketim kapasitesi -MaxVo2, ml/dk/kg- değerleridir.

Maksimum ve Minimum Nabız Değerleri

Antrenman yaptıkça, kaslara daha fazla kan ve daha fazla oksijen sağlamak için kalp verimliliği artacaktır. Aralarında neredeyse doğrusal bir ilişki vardır.

Üst sınır olarak maksimum nabız

İnsan kalbinin atım hızının bir üst sınırı vardır. Kalp hızı arttıkça her atım arasındaki dolum süresi (diyastol) kısalır; dakikada 180 atım, saniyede 3 atım demektir ve bu hızlarda kalbin dolması için çok az zaman kalır. Maksimuma yaklaşıldıkça kalp atım hızı yoğunluk artışına artık daha fazla yanıt veremez ve bir platoya ulaşır.

Nabız - Etkileri, Değerleri ve Antrenman Üzerindeki Etkileri - Bir Kalp Döngüsü
EKG ile ölçülen bir kalp atımı (kaynak: Wikipedia)

Maksimum nabız yaşla birlikte düşer ve yetişkinlerde çoğunlukla 150 ila 200 arasında değişir. Ve bazı formüllerle ortalama bir doğrulukta hesaplanabilir;

220 – Yaş

205.8 – 0.685 * Yaş (Erkekler için)

206 – 0.88 * Yaş (Kadınlar için)

İlk formül (220 – Yaş) genel bir pratik tahmindir; diğer iki formül ise sırasıyla erkekler ve kadınlar için türetilmiş, popülasyona uyarlanmış daha hassas denklemlerdir. Yine de doğru değerlerden sapma yüzdeleri oldukça yüksektir.

Bu nedenle Maksimum Oksijen tüketimi testlerinde kademeli egzersizler ile maksimum nabzın ölçümleri daha doğru sonuçlar verir. Maksimum oksijen tüketimi ile ilgili Max VO2 Testi Nedir? Nasıl Yapılır? Nelere Dikkat Edilmeli? yazısını inceleyin.

Alt sınır olarak dinlenim nabzı

Dinlenim nabzı, antrenmanlı sporcular ile hareketsiz bireyler arasındaki en belirgin farklardan biridir.

Antrenmanlı sporcuların, özellikle dayanıklılık sporcularının dinlenim nabızları genellikle daha düşüktür; dayanıklılık sporcularında dinlenim nabzı sıklıkla 40-50 civarındadır.

Hareketsiz yaşam süren yetişkinlerde dinlenim nabzı genellikle 60-80 arasındadır. Ancak kalp konusunda bireyler arasında farklılıklar oldukça yaygındır.

Antrenmanlı sporcularda bir vuruşta kalbin pompaladığı kan hacmi daha fazla olduğu için daha düşük dinlenim nabızlarında dokuları besleyebilirler.

Bu nedenle dinlenimde metabolizma için gerekli kan akışını daha az atımla sağlayabilirler.

Elit düzeyde: Elit dayanıklılık sporcularında dinlenim nabzının 30’lu değerlere indiği görülebilir. Bu “sporcu bradikardisi” uzun süre yalnızca artmış parasempatik (vagal) etkinlikle açıklandı; D’Souza ve arkadaşlarının (2014) çalışması ise antrenmanın sinüs düğümünün kendi elektriksel özelliklerini de değiştirdiğini gösterdi. Pratikte elit sporcularda sabah nabzı ve kalp atım hızı değişkenliği, tek bir değer olarak değil sporcunun kendi ortalamasına göre izlenir: Birkaç gün süren belirgin sapmalar, toparlanmanın yetersiz kaldığına ya da hastalık başlangıcına işaret edebilir.

Kaynaklar

  • Robergs, R.A., & Landwehr, R. (2002). The Surprising History of the “HRmax=220-age” Equation. Journal of Exercise Physiology Online, 5(2), 1-10.
  • Inbar, O., Oten, A., Scheinowitz, M., Rotstein, A., Dlin, R., & Casaburi, R. (1994). Normal cardiopulmonary responses during incremental exercise in 20-70-yr-old men. Medicine & Science in Sports & Exercise, 26(5), 538-546.
  • Gulati, M., Shaw, L.J., Thisted, R.A., Black, H.R., Bairey Merz, C.N., & Arnsdorf, M.F. (2010). Heart Rate Response to Exercise Stress Testing in Asymptomatic Women: The St. James Women Take Heart Project. Circulation, 122(2), 130-137. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.110.939249
  • D’Souza, A., Bucchi, A., Johnsen, A.B., ve ark. (2014). Exercise training reduces resting heart rate via downregulation of the funny channel HCN4. Nature Communications, 5, 3775.
Bu içerik faydalı oldu mu?
Hüseyin Akbulut
Yazar Hüseyin Akbulut, MSc Antrenör

Spor Bilimleri Lisans (kürek branşı), Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans. Marmara Üniversitesi Nörobilim Laboratuvarı'nda EEG tabanlı motor nöron sınıflandırması üzerine yüksek lisans tezi.

  • 540pp EŞİK Kitabı
  • MSc Spor Bilimleri
  • Marmara Üniversitesi
Tam profil
Temel Bilgiler
Maksimum ve Minimum Nabız Değerleri

Antrenman yaptıkça, kaslara daha fazla kan ve daha fazla oksijen sağlamak için kalp verimliliği artacaktır. Aralarında neredeyse doğrusal bir ilişki vardır.

Üst sınır olarak maksimum nabız

İnsan kalbinin atım hızının bir üst sınırı vardır. Kalp hızı arttıkça her atım arasındaki dolum süresi (diyastol) kısalır; dakikada 180 atım, saniyede 3 atım demektir ve bu hızlarda kalbin dolması için çok az zaman kalır. Maksimuma yaklaşıldıkça kalp atım hızı yoğunluk artışına artık daha fazla…

Alt sınır olarak dinlenim nabzı

Dinlenim nabzı, antrenmanlı sporcular ile hareketsiz bireyler arasındaki en belirgin farklardan biridir.