İçeriğe atla İçeriğe atla
Bilim

Testosteron Hormonu: Tetiklenmesi, Salınımı, Engellenmesi

Testosteron Hormonu: Tetiklenmesi, Salınımı, Engellenmesi
Önizleme

Hüseyin Akbulut, MSc (2020). Testosteron Hormonu: Tetiklenmesi, Salınımı, Engellenmesi. Sporeus. Erişim, 21 Kasım 2026. https://sporeus.com/bilim/testosteron-hormonu-tetiklenmesi-salinimi-engellenmesi/

Güncellendi: ·

Testosteron hormonu bir steroid hormonudur. Steroid hormonları kolesterol türevleri olarak ele alınır. İnsan vücudunda testosteron başlıca testislerde, daha az miktarda yumurtalıklarda ve böbrek üstü bezinin kabuk kısmında (adrenal korteks) üretilir ve geniş çaplı fizyolojik etkilere sahiptir.

Hormon salınımından bahsettiğimizde ilk aklımıza gelmesi gereken anatomik yapımız hipotalamus. Daha doğrusu hipotalamusta yer alan özel nörosekretör nöron hücreleri.

Bu nörosekretör hücrelerin temel görevi hormonların sentezlenmesi ve salınımını sağlamak. Testosteron da bu hormonlardan biri. Bunun gerçekleşmesi içinse öncelikle nörosekretör hücreler aracılığıyla gonadotropin salgılayan hormon (GnRH – gonadotropin-releasing hormone) salınmalıdır.

GnRH sentezlendiğinde ve salındığında dolaşıma katılır. Bu dolaşım öncelikle hipofizeal portal sistemdir. Bu sistem ön hipofiz bezi ile hipotalamus arasındaki bir köprü olarak düşünülebilir ve salınım hormonlarının tetiklenmesini sağlar.

Testosteron Hormonu: Tetiklenmesi, Salınımı, Engellenmesi - Hipotalamus

GnRH salınımı gerçekleşip ön hipofiz bezine ulaştığında gonadotrop hücrelerdeki GnRH reseptörlerine bağlanır. Bu bağlanmanın ardından gonadotrop hücreler luteinleştirici hormon (LH) ve folikül uyarıcı hormon (FSH) salgılar; LH ve sistemik dolaşıma katılır.

LH dolaşıma katıldığında testislere ulaşır. Testislerdeki özel Leydig hücrelerinin reseptörlerine bağlanır ve testosteron üretimini başlatır.

Testosteron salgılanıp dolaşıma katıldığında birkaç farklı işlev amacıyla birçok hücreyi hedef alır.

İskelet kaslarını hedef aldığında, kaslardaki protein sentezini tetikler. Kaslarda protein sentezi başladığında ise kasın hacmi ve verimliliği artar.

Testosteron ayrıca testislerdeki Sertoli hücrelerini hedef alır ve FSH ile birlikte sperm üretimini (spermatogenez) destekler. Üreme organlarının normal işlevi için de gereklidir.

Testosteron salınımı gerçekleştiğinde, salınımı durdurmak için negatif bir geribildirim döngüsü başlar. Salınan testosteron hipotalamustan GnRH salınımını ve ön hipofiz bezindeki endokrin hücrelerin GnRH’ye yanıt hassasiyetini baskılar. Bu baskılanma ön hipofizden LH salgısını azaltır ve testosteron üretimi de buna bağlı olarak geriler.

Elit düzeyde bu eksen, antrenman yükünün de etkisi altındadır. Hackney ve arkadaşları, yıllarca yüksek hacimli dayanıklılık antrenmanı yapan bazı erkeklerde dinlenik testosteronun kalıcı biçimde düşük seyrettiğini gözlemledi ve bu tabloya “egzersize bağlı hipogonadal erkek durumu” adını verdi. Bu sporcularda değerler, yaşıt sedanter erkeklerin kabaca %50-75’i düzeyinde kalabilir. Hackney’in son yorumlarına göre bu durum her zaman bir bozukluk değil, uzun süreli yüke verilen uyumsal bir ayar da olabilir; ancak enerji yetersizliğiyle birleştiğinde yakından izlenmelidir.

İlginizi çekebilir: Büyüme Hormonu: Tetiklenmesi, Salınımı ve Engellenmesi

İlgili Makale: Tendon Adaptasyonu: Kaslardan Yavaş, Ama Kritik

Kaynaklar

  1. Acevedo-Rodriguez A, Kauffman AS, Cherrington BD, Borges CS, Roepke TA, Laconi M. (2018). Emerging insights into hypothalamic-pituitary-gonadal axis regulation and interaction with stress signalling. Journal of Neuroendocrinology, 30(10): e12590. doi:10.1111/jne.12590
  2. Zirkin BR, Papadopoulos V. (2018). Leydig cells: formation, function, and regulation. Biology of Reproduction, 99(1): 101-111. doi:10.1093/biolre/ioy059
  3. Vingren JL, Kraemer WJ, Ratamess NA, Anderson JM, Volek JS, Maresh CM. (2010). Testosterone physiology in resistance exercise and training: the up-stream regulatory elements. Sports Medicine, 40(12): 1037-1053. doi:10.2165/11536910-000000000-00000
Bu içerik faydalı oldu mu?
Hüseyin Akbulut
Yazar Hüseyin Akbulut, MSc Antrenör

Spor Bilimleri Lisans (kürek branşı), Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans. Marmara Üniversitesi Nörobilim Laboratuvarı'nda EEG tabanlı motor nöron sınıflandırması üzerine yüksek lisans tezi.

  • 540pp EŞİK Kitabı
  • MSc Spor Bilimleri
  • Marmara Üniversitesi
Tam profil