Önizleme
Hüseyin Akbulut, MSc (2026). Karbonhidrat Yüklemesi: Protokol ve Bilim. Sporeus. Erişim, 3 Ekim 2026. https://sporeus.com/diger/karbonhidrat-yuklemesi/
Karbonhidrat Yüklemesi: Protokol ve Bilim
Karbonhidrat yüklemesi, yarış öncesi kas ve karaciğer glikojen depolarını maksimize etmeyi amaçlayan bir beslenme stratejisidir. 90 dakikayı aşan dayanıklılık etkinliklerinde performansı %2-3 artırabilir.
İçindekiler
Glikojen Fizyolojisi
Kas glikojeni orta-yüksek yoğunluklu egzersizin birincil yakıtıdır. Normal bir bireyde kas glikojeni yaklaşık 400-500 g, karaciğer glikojeni 80-100 g’dır. Toplam enerji değeri yaklaşık 2000-2500 kcal’dir. Maratonda enerji harcaması 2500-3000 kcal olduğundan, glikojen depoları tükenmeden bitirmek neredeyse imkansızdır; bu nedenle yükleme kritiktir.
Yükleme Protokolleri
| Protokol | Süre | KH Alımı | Glikojen Artışı |
|---|---|---|---|
| Klasik (Bergström) | 6 gün (3 gün boşaltma + 3 gün yükleme) | 10-12 g/kg/gün | %100-200 |
| Modifiye (Sherman) | 3 gün daraltma + yükleme | 8-10 g/kg/gün | %80-150 |
| 1 günlük hızlı | 24 saat | 10-12 g/kg/gün | %50-80 |
Pratik Uygulama
- Yüksek glisemik indeksli gıdalar: Beyaz pirinç, ekmek, makarna, patates en verimli glikojen kaynaklarıdır.
- Lif azaltma: Yükleme günlerinde düşük lifli gıdalar gastrointestinal konfor sağlar.
- Su tutulması: Her gram glikojen 2.7 g su bağlar; 1-2 kg kilo artışı normaldir.
- Antrenman daraltması: Yükleme sırasında antrenman hacmi minimum tutulmalıdır.
Kime Faydalı?
Karbonhidrat yüklemesi 90 dakikayı aşan etkinliklerde (maraton, ultramaraton, uzun mesafe triatlon, bisiklet yarışı) en etkilidir. 60-90 dakika arası yarışlarda faydası sınırlıdır. Modifiye protokol, boşaltma evresi olmadan klasik protokole yakın glikojen artışı sağlar; güncel kılavuzlar (Thomas ve ark., 2016) ise 90 dakikayı aşan yarışlar öncesinde 36-48 saat boyunca 10-12 g/kg/gün karbonhidrat önerir. Düşük karbonhidrat stratejileri (ketojenik, train-low) ile uyumsuz bir yaklaşımdır.
Glikojen Fizyolojisi
Kas glikojeni orta-yüksek yoğunluklu egzersizin birincil yakıtıdır. Normal bir bireyde kas glikojeni yaklaşık 400-500 g, karaciğer glikojeni 80-100 g'dır. Toplam enerji değeri yaklaşık 2000-2500 kcal'dir. Maratonda enerji harcaması 2500-3000 kcal olduğundan, glikojen depoları tükenmeden bitirmek neredeyse imkansızdır; bu nedenle yükleme kritiktir.
Yükleme Protokolleri ProtokolSüreKH AlımıGlikojen Artışı Klasik (Bergström)6 gün (3 gün boşaltma + 3 gün yükleme)10-12 g/kg/gün%100-200 Modifiye (Sherman)3 gün daraltma + yükleme8-10 g/kg/gün%80-150 1 günlük hızlı24 saat10-12 g/kg/gün%50-80 Pratik Uygulama Yüksek glisemik indeksli gıdalar: Beyaz pirinç, ekmek, makarna, patates en verimli glikojen kaynaklarıdır. Lif azaltma: Yükleme günlerinde düşük lifli gıdalar gastrointestinal konfor sağlar. Su tutulması: Her gram glikojen 2.7 g su bağlar; 1-2 kg kilo artışı normaldir. Antrenman daraltması: Yükleme sırasında antrenman hacmi minimum tutulmalıdır. Kime Faydalı?
Karbonhidrat yüklemesi 90 dakikayı aşan etkinliklerde (maraton, ultramaraton, uzun mesafe triatlon, bisiklet yarışı) en etkilidir. 60-90 dakika arası yarışlarda faydası sınırlıdır. Modifiye protokol, boşaltma evresi olmadan klasik protokole yakın glikojen artışı sağlar; güncel kılavuzlar (Thomas ve ark., 2016) ise 90 dakikayı aşan yarışlar öncesinde 36-48…
