Önizleme
Hüseyin Akbulut, MSc (2026). Sporcu Enerji Eksikliği (RED-S): Sağlık ve Performans. Sporeus. Erişim, 3 Kasım 2026. https://sporeus.com/diger/sporcu-enerji-eksikligi/
RED-S (Relative Energy Deficiency in Sport), egzersiz için harcanan enerjinin beslenmeyle yeterince karşılanamamasıdır. Eskiden yalnızca kadın atlet üçgeni olarak bilinen bu durum, her iki cinsiyeti de etkilediği anlaşılınca RED-S olarak yeniden tanımlanmıştır.
Enerji Elverişliliği
Enerji elverişliliği (EA) = (enerji alımı – egzersiz enerji harcaması) / yağsız vücut kütlesi. Sağlıklı EA >45 kcal/kg FFM/gün olmalıdır. EA <30 kcal/kg FFM/gün olduğunda fizyolojik fonksiyonlar bozulmaya başlar. Bu eşik bireye göre değişse de genel bir uyarı sınırıdır.
RED-S’in Etkileri
| Sistem | Düşük EA Etkisi |
|---|---|
| Endokrin | Menstrüel düzensizlik, düşük testosteron, tiroid baskılanması |
| Kemik | Kemik mineral yoğunluğu azalması, stres kırığı riski |
| Metabolik | Bazal metabolizma düşüşü, insülin direnci |
| Kardiyovasküler | Bradikardi, hipotansiyon, endotel disfonksiyon |
| Psikolojik | Depresyon, irritabilite, bozulmuş konsantrasyon |
| Performans | VO₂max düşüşü, güç kaybı, artan yaralanma |
Tanı ve Yönetim
- Tarama: LEAF-Q anketi, menstrüel düzen takibi, vücut ağırlığı trendi izleme.
- Biyobelirteçler: T3, LH/FSH, estradiol, testosteron, IGF-1, leptin düzeyleri.
- Müdahale: EA’yı >45 kcal/kg FFM/gün’e çıkarmak birincil hedeftir.
- Multidisipliner: Sporcu, antrenör, diyetisyen ve psikolog birlikte çalışmalıdır.
Önleme
RED-S önlemenin en etkili yolu enerji alımının antrenman yüküyle orantılı olmasını sağlamaktır. Tartı obsesyonundan kaçınma, esnek beslenme yaklaşımı ve düzenli sağlık taraması koruyucu faktörlerdir. RED-S ciddi ve potansiyel olarak geri dönüşümsüz sağlık sonuçları yaratabilir.
Kaynaklar
- Loucks, A. B., & Thuma, J. R. (2003). Luteinizing hormone pulsatility is disrupted at a threshold of energy availability in regularly menstruating women. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 88(1), 297–311.
Bu konuyu forumda tartışın: Kadın sporcuda adet düzensizliği: kemik sağlığı için uyarı işareti mi? · Az yemek performansı nasıl düşürür? (RED-S)
Spor Bilimleri Lisans (kürek branşı), Marmara Üniversitesi Yüksek Lisans. Marmara Üniversitesi Nörobilim Laboratuvarı'nda EEG tabanlı motor nöron sınıflandırması üzerine yüksek lisans tezi.
- 540pp EŞİK Kitabı
- MSc Spor Bilimleri
- Marmara Üniversitesi
Enerji Elverişliliği
Enerji elverişliliği (EA) = (enerji alımı - egzersiz enerji harcaması) / yağsız vücut kütlesi. Sağlıklı EA >45 kcal/kg FFM/gün olmalıdır. EA <30 kcal/kg FFM/gün olduğunda fizyolojik fonksiyonlar bozulmaya başlar. Bu eşik bireye göre değişse de genel bir uyarı sınırıdır.
RED-S'in Etkileri SistemDüşük EA Etkisi EndokrinMenstrüel düzensizlik, düşük testosteron, tiroid baskılanması KemikKemik mineral yoğunluğu azalması, stres kırığı riski MetabolikBazal metabolizma düşüşü, insülin direnci KardiyovaskülerBradikardi, hipotansiyon, endotel disfonksiyon PsikolojikDepresyon, irritabilite, bozulmuş konsantrasyon PerformansVO₂max düşüşü, güç kaybı, artan yaralanma Tanı ve Yönetim Tarama: LEAF-Q anketi, menstrüel düzen takibi, vücut ağırlığı trendi izleme. Biyobelirteçler: T3, LH/FSH, estradiol, testosteron, IGF-1, leptin düzeyleri. Müdahale: EA'yı >45 kcal/kg FFM/gün'e çıkarmak birincil hedeftir. Multidisipliner: Sporcu, antrenör, diyetisyen ve psikolog birlikte çalışmalıdır. Önleme
RED-S önlemenin en etkili yolu enerji alımının antrenman yüküyle orantılı olmasını sağlamaktır. Tartı obsesyonundan kaçınma, esnek beslenme yaklaşımı ve düzenli sağlık taraması koruyucu faktörlerdir. RED-S ciddi ve potansiyel olarak geri dönüşümsüz sağlık sonuçları yaratabilir.
