İkinci Servis: Teniste En Önemli Vuruş

Çalıştırdığım her yetişkin oyuncuda bir vuruş düzeltebilseydim, bu forehand olmazdı. Return de olmazdı. İkinci servis olurdu. Birinci servis gösterişlidir. İkinci servis belirleyicidir. Kulüp seviyesi bir oyuncu ile bölgesel seviye bir rakip arasındaki fark, oyunun başka herhangi bir vuruşundan ikinci serviste daha büyüktür. Bu, üst seviyelerin tamamı için geçerlidir. Veri belirsiz değil ve çoğu oyuncu hâlâ yeterince ciddiye almıyor.

Veri ne diyor

ATP turunda oyuncular birinci servislerinden sonra sayıların kabaca %63–68’ini kazanır. Bu istatistikte en iyiler ile diğerleri arasındaki fark gerçektir ama küçüktür — ilk on servisçi %75’te olabilir, orta sıralardaki bir oyuncu %64’te. Yani birinci servis güçlü olmasına rağmen, seviyeler arası ayrımın gerçekleştiği yer değildir.

İkinci servis sayıları kazanılan oranı farklı bir hikâye anlatır. Tur ortalaması %51–53 civarındadır. Elit ikinci servisçiler (Djokovic, zirve Federer, en iyi günlerinde Medvedev) %58’in üzerinde yaşar. Tur ortalamasının altındaki profesyoneller %47 kazanmakta zorlanır. Elit ile ortalama arasındaki bu yedi puanlık fark, birinci servis sayılarındaki herhangi benzer farktan daha büyüktür. Ve tur altında, fark daha da açılır. Kulüp seviyesinde ikinci servis sayıları kazanılan oran genellikle %35’in altındadır — yani servisçi her kullanması gerektiğinde yapısal bir dezavantajlıdır.

Noktayı eve götüren ikinci bir veri parçası daha var. Açık dönemde, bir maçta ikinci servis sayıları kazanılan oran ile genel kazanma yüzdesi arasındaki korelasyon, birinci servis sayıları kazanılan oran ile kazanma arasındaki korelasyondan daha güçlüdür. Sayısal sebep basittir: hiç kimse birinci servisin %100’ünü atmaz ve çoğu profesyonel %60–70 arasında bir yerde durduğu için, return atarken karşılaştığınız servislerin yarısından fazlası ikinci servistir. Yani ikinci servisiniz bir yükümlülükse, servis attığınız zamanın %30–40’ında ortaya çıkan bir yükümlülüktür. Ucuza verilen çok fazla sayı.

İkinci servis neden yapısal olarak zor

İkinci servis, birincinin sahip olmadığı bir psikolojik vergi taşır. Birinciyi kaçırırsanız bir tane daha varsınız. İkinciyi kaçırırsanız bir sayı bağışladınız. Yani oyuncular iki yöne çekilir: çift hatadan kaçınmak için daha güvenli vurmak, ya da return‘e bedava bir saldırı fırsatı vermemek için daha büyük vurmak. Çoğu amatör “güvenli” tarafına çekilir ve antrenörlerin patty-cake (yani “pat pat” servis) dediği şeye iner — yavaş, düz, tahmin edilebilir, kutunun ortasına 70 km/sa hızda ve sıfır spin‘le düşen bir servis. Bu, returner‘ın perspektifinden bedava bir saldırı fırsatıdır.

Yapısal olarak zor olmasının diğer sebebi de şu: ikinci servis, tanım gereği korkak oynadığınız tek vuruştur. Diğer her vuruşta bir topa tepki veriyor ve bir harekete kararlı bağlanıyorsunuz. İkinci servis, kaybedecek en çok şeyiniz olduğu anda agresyon üretmenizi gerektirir. Üst seviye profesyonellerin burada ortak bir alışkanlığı var: ikinci servisi kendi başına bir vuruş olarak ele alırlar, “birinci servis, ama küçüğü” olarak değil. Bu açık görünüyor. Çoğu antrenör bunu sürekli ihlal ediyor.

İkinci serviste spin, hızdan değerlidir

İyi bir ikinci servisin mekaniği, iyi bir birinciye neredeyse zıttır. Birinci servis görece düz bir kontağa, raket kafası hızını ileri yönde en üst seviyeye çıkarır; kinetik zincir her şeyi doğrusal hıza döker. İkinci servis topa karşı yukarı ve ileri fırçalama hızını maksimize eder, fileye geniş bir güvenlik marjıyla yay çizen ve sonra kutuya bükülen topspin veya kick üretir. Bunun önemli olmasının sebebi geometridir.

Düz bir ikinci servis, çok az file yüksekliğiyle uçmak zorundadır — belki şeritten 20–40 cm yukarıda — çünkü top düşmez. Kabul edilebilir yükseklik penceresi minik bir delik. Bir kick servis fileyi 80–120 cm aşar ve yine de içeri girer, çünkü topspin onu aşağı çeker. Bir 90 km/saatlik düz servisi üreten aynı vuruş hızı, ağır bir kick‘te 140 km/sa eşdeğeri algılanan bir hız sıçraması üretebilir, çünkü top returner‘ın omuz hizasından kortta zıplar.

Biyomekanik anahtar, kontaktaki fırçalama yönüdür. Bir kick servisinde, raket yolu (sağ elini kullanan oyuncu için) alttan üste ve hafifçe soldan sağa gider, topun arka-sağını yukarı doğru fırçalar. Bu, side-spin bileşenli topspin üretir; topu yüksek ve uzağa zıplatır. El bileği ileri kırılmaz — raket yolu yukarı fırçalamayı sürdürürken bilek, kontak boyunca pronation yapar. Bu hareket, çoğu amatörün pratik yapmadan beceremediği harekettir ve sayı kazanılabilecek bir ikinci servisi, kazanılamayacak olandan ayıran harekettir.

“İkinci servis zihniyeti”

Mekaniğin ötesinde, bir zihniyet vardır. Üst seviye ikinci servisçiler spin‘e tam bağlanırlar. Tereddüt etmezler. Birinci servisin spinli bir versiyonunu atmaya çalışmazlar. Farklı bir niyetle farklı bir vuruş atıyorlardır.

Pratik antrenör terimleriyle bu şu anlama gelir: toss‘tan önce bir hedef seçin. Bir spin seçin. Tam fırçalamaya kararlı bağlanın. Topun göze yavaş görüneceğini kabul edin; hızlı olmaya çalışmıyor zaten. Ağır olmaya çalışıyor.

Oyuncuların bu kararlı bağlanmayı yapmasına yardımcı olan bilişsel hile, “birinci-servis-ikinci-top” çerçevelemesi dediğim şeydir. Bir oyuncu ikinci servis atmak üzereyken, ona bunu birinci servisinin ikinci servisi gibi hayal etmesini söylüyorum — yani bir marjla serbestçe vurabilir, çünkü kaçırırsa bir şansı daha var. Aslında bir şansı daha yok, ama hayal edilen güven, vuruşu serbest bırakır; vuruş da spini üretir; spin de sayıyı kurtarır. Mantığa aykırı ama pratikte işe yarıyor.

İyi antrenman neye benzer

Çoğu ikinci servis antrenmanı yanlıştır. En yaygın olanı — “on tane ikinci servis at, kaç tanesi içeri girdi say” — yanlış şeyi ölçer. 80 km/sa hızda sıfır spin‘le içeri giren bir ikinci servis sizi başınızı belaya sokar. Çok dik fırçaladığınız için uzun ıskalayan bir ikinci servis size değerli bir şey öğretir.

Yarışmacı bir oyuncu için daha iyi antrenmanlar:

• Hedef bölgeleri. Servis kutusunun içinde üç bölge: orta, gövde, geniş. Her birine beş ikinci servis atın, spin ve derinliği niteliksel olarak puanlayın. Amaç placement‘i geliştirmektir; çünkü iyi bir ikinci servis placement ve spin‘in birlikteliğine dayanır.
• File yüksekliği merdiveni. İkinci servisleri hedef file yüksekliği 60 cm, sonra 80, sonra 100 ile atın. Oyuncu hangi vuruşun hangi yayı ürettiğini öğrenmek zorunda. Kinetik sezgiyi inşa eder.
• İkinci servisten başlayan canlı sayılar. Var olan en maç-gerçekçi antrenmandır. Servisçi bir oyunda 0-0’dan başlar, ama birinci servisi otomatik olarak dışarıdadır — her sayı ikinciden başlar. Oyuncuyu, sahip olduğu vuruşu, basınç altında, sonuçlarıyla birlikte gerçekten kullanmaya zorlar.

Yarışmacı bir yetişkin için toplam haftalık ikinci servis antrenman bütçesi en az 30 dakika odaklı çalışma olmalıdır. Gördüğüm çoğu amatör oyuncu bu konuda haftada sıfır dakika harcıyor. Sadece birincileri kaçırdıklarında ikinci servis atıyorlar — oyunun en önemli vuruşunu pratiğin en kötü yolu.

Her ikinci servise kick atma savı

Bu bir antrenör görüşüdür, ama kanıt-bilinçli bir görüştür. Başlangıç seviyesinin üzerindeki çoğu oyuncu için “ikinci servisim ne olmalı?” sorusunun cevabı şudur: gövde veya backhand‘a, tam commit ile atılmış bir kick servis. Slice değil. Daha düz bir spin varyasyonu da değil. Gerçek bir kick.

Sebepler: kick file üzerinde en büyük marjı verir; topspin onu yüksek raket kafası hızında çizginin içine çeker; yüksek sıçrama returner‘ı rahat alanından çıkarır; ve fırçalama hareketi modern topspin forehand‘a benzer, yani motor desen diğer vuruşları pekiştirir. Slice ikinci servisler bazı oyuncularda işe yarar, ama yavaş kortlarda yukarıda oturma eğilimindedirler ve saldırılması daha kolaydır. İyi atılmış bir kick yüzdesel vuruştur.

İstisna, fizyolojik olarak kick için gereken raket hızını üretemeyen oyunculardır — tipik olarak başlangıç seviyesi ve bazı yaşı ileri rekreasyonel oyuncular. Onlar için backhand‘a ağır bir slice ikinci servis doğru tavizdir. Ama yarışmacı bir hırsı olan herkes için kick, inşa edilecek vuruştur.

Sahada yarın yapılacak tek şey

Bir sonraki antrenman seansına 15 dakikalık özel ikinci servis çalışması ekleyin. Bir hedef kutu seçin — gövde ya da returner‘ın backhand‘ına — ve gerçek spin olduğunu düşündüğünüz 20 tanesini atana kadar geçmeyin. Başarıyı “içeri girdi/girmedi” ile ölçmeyin. File yüksekliği ve sıçrama yüksekliği ile ölçün. Top bandı 30 cm’den daha az aşıyorsa, henüz gerçek bir ikinci servis değildir; ve bir maçta birinciyi kaçırdığınızda bunu öğreneceksiniz.

Yazar hakkında: Emre Köse, İstanbul’da Beykoz Tenis Kulübü’nde tenis antrenörüdür. Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Antrenörlük Eğitimi mezunudur.

Bu seride ilgili: Servis hızı aslında nereden gelir · Düz, slice, kick: spin mekaniği ve taktik kullanım · Pronasyon: en yanlış anlaşılan servis elementi · Return ikinci-en-önemli vuruştur

Seçili kaynaklar:

n

n
• Elliott, B. (2006). Biomechanics and tennis. British Journal of Sports Medicine.

n

• Kovacs, M. S., & Ellenbecker, T. S. (2011). An 8-stage model for evaluating the tennis serve. Sports Health.

n

• Reid, M., Whiteside, D., & Elliott, B. (2010). Effect of skill decomposition on racket and ball kinematics of the elite junior tennis serve. Sports Biomechanics.

n

• Crespo, M., & Reid, M. (2007). Coaching Beginner and Intermediate Tennis Players. ITF.

n